Bewonersgeschiedenis

Oswald van den Bergh werd in 1486 door keizer Frederik III benoemd tot graaf en was daarmee de eerste graaf van den Bergh. Hij regeerde in een roerige periode, waarin de strijd tussen Bourgondiërs, Habsburgers en het hertogdom Gelre het gebied sterk beïnvloedde.

In tegenstelling tot zijn vader Willem de Vreedzame raakte Oswald zelf direct betrokken bij deze machtsstrijd. Hij wisselde meerdere keren van partij en sloot zich afwisselend aan bij de Bourgondiërs, de Habsburgers en later bij hertog Karel van Gelre. Deze wisselende loyaliteit werd hem uiteindelijk niet in dank afgenomen en leidde tot een flinke boete van de hertog.

Ondanks de politieke onrust breidde Oswald de bezittingen van de familie Van den Bergh verder uit, onder andere met de heerlijkheid Homoet in de Betuwe en de halve heerlijkheid Wisch bij Terborg. Ook in 's-Heerenberg liet hij zijn sporen na: de kerk kreeg een klokkentoren met drie klokken, gegoten door Geert van Wou in 1496. De toren is verdwenen, maar de klokken hangen nog altijd in de Pancratiuskerk.

Graaf Willem IV van den Bergh werd op achtjarige leeftijd wees. Een groot deel van zijn jeugd bracht hij door in Leuven en Brussel,  waar hij kennismaakte met Willem van Oranje.

In 1556 trouwde hij met Maria van Nassau, de zus van Willem van Oranje. Mogelijk ontstond het idee voor deze verbinding in dezelfde Brusselse periode. Het huwelijk werd vruchtbaar: er werden zestien kinderen geboren, acht dochters en acht zonen.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelde Willem IV een belangrijke rol. In de beginjaren steunde hij zijn zwager Willem van Oranje. In 1572 trok hij met een leger de Nederlanden in en veroverde in naam van Oranje verschillende steden langs de IJssel. Deze veldtocht mislukte en de steden kwamen snel weer in Spaanse handen.

In 1581 werd Willem stadhouder van Gelre. Tegelijk zocht hij ook contact met de Spaanse landvoogd. Toen dit uitkwam, werden hij en Maria gearresteerd. In 1584 kwam het echtpaar vrij na tussenkomst van Willem van Oranje.

Daarna vertrokken zij naar slot Ulft. Daar koos Willem openlijk de Spaanse zijde en zijn oudste zonen traden in Spaanse dienst. 
Willem IV overleed twee jaar later in 1586. Hij was pas 48 jaar oud.

Hendrik van den Bergh was een van de zestien kinderen van Willem en Maria van Nassau. Hij werd geboren in Bremen, waar zijn ouders in ballingschap verbleven. Net als zijn oudere broers koos hij voor de militaire dienst in het Spaanse leger.

De Spaanse koning benoemde hem tot commandant van Groenlo en in 1618 tot stadhouder van Spaans Gelre. Hendrik groeide uit tot een ervaren veldheer en werd later zelfs opperbevelhebber van de Spaanse strijdkrachten in de Nederlanden.

Het verlies van ’s-Hertogenbosch in 1629 werd hem zwaar aangerekend. Boze tongen spraken zelfs van verraad. Dit leidde ertoe dat hij contact zocht met zijn neef Frederik Hendrik en in 1632 liep hij over naar de Nederlandse zijde. 

Hij overleed door de gevolgen van een koetsongeluk en werd als laatste persoon bijgezet in de grafelijke grafkelder te 's-Heerenberg.

Maria Elisabeth Clara van den Bergh was het enige kind van Herman van den Bergh, de oudste zoon van Graaf Willem IV van den Bergh en Maria van Nassau, en Maria Mancia van Wittem, markiezin van Bergen op Zoom. Haar vader overleed toen zij nog geen jaar oud was. Zo werd Maria Elisabeth op jonge leeftijd gravin van Bergh. Haar oom Hendrik van den Bergh werd een van haar voogden. Via haar moeder erfde zij ook de titel markiezin van Bergen op Zoom.

Maria Elisabeth trouwde later met haar neef Albert van den Bergh. Haar leven kende veel verlies: zij overleed jong na complicaties bij een miskraam Zij had toen al vier eerdere miskramen te verwerken gehad. 

Na haar dood ontstond er een felle strijd om de erfenis tussen Hendrik en Albert. Hendrik vond dat hij als oom een nauwere bloedverwant was dan Albert als weduwnaar. Het conflict liep zo hoog op dat hij Kasteel Huis Bergh zelfs liet belegeren om Albert te verdrijven Dit was de laatste keer dat het kasteel belegerd werd. 

In 1644 werd de strijd uiteindelijk bijgelegd. Albert en de dochter van Hendrik, Maria Elisabeth, kwamen tot een overeenkomst. Albert kreeg Kasteel Huis Bergh toegewezen, terwijl Bergen op Zoom naar Maria Elisabeth ging.

Johan Baptist van Hohenzollern-Sigmaringen werd in 1737 graaf van Bergh en kreeg later de bijnaam “de Dolle Graaf” door zijn onvoorspelbare en gewelddadige gedrag. Zo zou hij op een nacht in wapenrusting, met geladen pistolen, naast zijn vrouw in bed zijn gestapt. Zij verliet daarop direct het huis.

Zijn gedrag verslechterde daarna verder. In de periode dat de familie na de grote brand van 1735 verbleef in Boxmeer, zou hij onder meer een koopman met een degen hebben doorstoken en een leidekker van het dak hebben geschoten. Dit gebeurde nadat hij aan een vriend vroeg: “Wil je die kerel zien rollen?”

Door de ernst van de situatie greep de familie in. In 1757 werd Johan Baptist door zijn eigen familie gevangen gezet op kasteel Haigerloch in Duitsland. Daar overleed hij op 15 mei 1781. 

In 1912 kocht Jan Herman van Heek; een industrieel uit Enschede, Huis Bergh. Voor 495.000 gulden kocht hij het kasteel van de familie Hohenzollern-Sigmaringen inclusief bossen, landerijen en het archief. Hij liet het kasteel restaureren en bracht zijn kunstcollectie onder in het gebouw. Ook breidde hij het bezit uit met andere monumenten. Zo redde hij in 1929 de Torenmolen van Zeddam van de sloop door deze aan te kopen.

In 1939 brak er brand uit op de zolder van het kasteel, waardoor de hoofdburcht volledig uitbrandde. Inwoners van 's-Heerenberg schoten te hulp en wisten een groot deel van de kunstcollectie te redden. Van Heek besloot direct tot wederopbouw en richtte in 1946 een stichting op om kasteel, collectie en archief voor de toekomst te behouden.

Ook buiten ’s-Heerenberg zette hij zich in voor monumentenzorg. Onder zijn leiding werden onder andere Kasteel Doornenburg en de Waag en het Hof Gelria in Doesburg gerestaureerd. 

Tijdens een wandeling over het landgoed is in de verte het kerkje van Hoog-Elten zichtbaar, dat na verwoesting in de Tweede Wereldoorlog mede dankzij zijn initiatief na een lange restauratie in 1967 weer in gebruik kon worden genomen.