Monumenten Huis Bergh

Een van de rechten van de heren van Bergh was het windrecht. Alleen zij mochten gebruik maken van de wind en molens bouwen. Ook de Torenmolen van Zeddam was een zogenaamde dwangmolen. Boeren uit de omgeving waren gedwongen hun graan voor maling hier aan te bieden. De molen dateert waarschijnlijk van vóór 1440 en is daarmee de oudste windmolen van Nederland. Het malen deden de heren uiteraard niet zelf. De molen werd verpacht aan een molenaar. 

Met de Franse revolutie werden de heerlijke rechten afgeschaft en werd er steeds minder verdiend aan de molen. Hierom werd de molen in 1904 verkocht. In 1929 dreigde sloop, maar Jan Herman van Heek kocht de molen en voegde deze weer toe aan de bezittingen van Huis Bergh. De molen is nog steeds in gebruik en kan bezocht worden. Hou de agenda in de gaten voor de openingstijden.

De motte Montferland is de grootste motteheuvel van Nederland. De oudste kastelen werden op zo een heuvel gebouwd. Montferland is een natuurlijke heuvel die door mensenhanden is opgehoogd. Rond het jaar 1000 lag hier waarschijnlijk de burcht Uplade van de graven van Hamaland. In 1016 werd gravin Adela van Hamaland hier belegerd en werd de burcht verwoest. Later kwam de heuvel in het bezit van de heren van den Bergh. Zij lieten hier een jachtslot bouwen. Hiervan is het jachtpaviljoen van graaf Oswald III van den Bergh, ook een rijksmonument, bewaard gebleven. Tegenwoordig is er boven op de motte een hotel-restaurant en kunt u prachtig wandelen in de omgeving. 

De tweede historische molen in het bezit van Huis Bergh is de Zwarte Molen. Deze staat aan de Zeddamseweg in 's-Heerenberg. De molen werd in 1829 gebouwd ter vervanging van een oudere standerdmolen. Bij de bouw van de molen werden oude stenen uit de stadspoorten van Emmerich gebruikt. In 1912 werd Jan Herman van Heek ook eigenaar van de molen die nog tot de bezittingen van het kasteel behoorde. Waarschijnlijk had de molen toen al het wiekenkruis verloren en werd er met een motor gemalen. 

In 2018 is de molen gerestaureerd. Hierbij zijn er geen as en wieken geplaatst om het unieke kruiwerk en de zolderingen te behouden. Tijdens nationale monumentendag en in het nationale molenweekend is de molen geopend.  

Hier klonk een eeuw lang het ritme van hamers op zilver en goud. De Munt werd rond 1473 gebouwd en tot 1582 werden hier munten geslagen voor de heren en graven van den Bergh, met enkele onderbrekingen. Nadat het muntbedrijf werd gesloten kreeg het gebouw een andere bestemming. Het werd als woning gebruikt door belangrijke Berghse notabelen. Verschillende landdrosten, vertegenwoordigers van de graaf, en een dominee gebruikten het gebouw voor bewoning. In de jaren zestig van de twintigste eeuw was het nog steeds deels bewoond. Van 1968 tot 1974 werd het grondig gerestaureerd. Na de restauratie werd het huisarchief en de bibliotheek hier ondergebracht.