Montferland Journaal door Marlous Velthausz

‘s-Heerenberg – Woensdagochtend 3 december was het een logistiek hoogtepunt bij kasteel Huis Bergh. Onder toeziend oog van vertegenwoordigers van de berokkende bedrijven en inwoners van ’s-Heerenberg verscheen er een helikopter boven het kasteel om twee grote warmtepompen op het dak van het rijksmonument te plaatsen.

 

Precisieoperatie vanuit de lucht

De helikopter, die vanuit Ede kwam, cirkelde boven het kasteel om in de Gasthuisweide naast het pand de twee warmtepompen aan de haak te slaan. Met uiterste precisie werden de pompen, met een gezamenlijk gewicht van 750 kilo, op het platte dak in het midden van het kasteel geplaatst. Aansluitend volgde er nog een korte vlucht om een nieuwe grote houten buitentrap over de gracht te verplaatsen. Daarna vertrok de helikopter weer naar zijn thuisbasis.

De keuze voor luchttransport was noodzakelijk. Een gewone kraan was geen optie, aangezien de slotgracht verhinderde om dicht genoeg bij het monumentale kasteel te komen. De methode om een helikopter in te zetten voor deze transportklus was geïnspireerd op een project van een bedrijf op het industrieterrein in ’s-Heerenberg. De locatie op het platte dak is gekozen, omdat deze verscholen ligt en de uitstraling van het monument niet aantast. De aan- en afvoerleidingen lopen via de nieuwe liftschacht, waar voldoende ruimte beschikbaar is. Ook bleek warmtewinning uit de gracht niet haalbaar, omdat deze te ondiep is en er geen doorstroming plaatsvindt.

 

Veel inwoners van ’s-Heerenberg waren een kijkje komen nemen om de helikopter de klus te zien klaren. Vrijwilligers en geïnteresseerden verzamelden zich op de Wal en rond de Gasthuisweide om de ongebruikelijke gebeurtenis bij het kasteel mee te maken.

 

Nieuwste inzichten

De plaatsing van de warmtepompen is een onderdeel van een grootschalige restauratie die in oktober 2023 van start ging, mede dankzij de Subsidie Restauratie Rijksmonumenten. Hoewel het toevoegen van warmtepompen aanvankelijk als onmogelijk werd beschouwd, bleek het dankzij nieuwe inzichten toch realiseerbaar.

“Wij zijn er trots op dat we zo laat in het proces, mede dankzij de nieuwste kennis en inzichten, toch een manier hebben gevonden om twee warmtepompen aan het project toe te voegen, iets wat twee jaar geleden nog onmogelijk leek”, aldus Jacob Cazemier van kasteel Huis Bergh die de gebouwenbeheerder, het bouwproject en de restauratie van het kasteel onder zijn hoede heeft.

 

“Volgens de berekeningen zal de installatie een gasbesparing van circa 70 procent opleveren, maar het stroomverbruik gaat wel iets omhoog. Dus we zullen op een gemiddelde van 50 procent uitkomen”, vertelt Cazemier.

De traditionele cv-ketel blijft functioneren en vangt extreme kou op. Deze combinatie is cruciaal, want in verband met de kwetsbare kunstwerken moet de temperatuur in het kasteel zo stabiel mogelijk blijven.

Momenteel zijn dagelijks meer dan twintig werklieden actief. Dit omvat een breed scala aan disciplines: van elektromonteurs en werktuigbouwkundigen tot parketleveranciers en schilders, die gezamenlijk werken aan de afronding van deze grootschalige restauratie.

 

Ervaren projectleiding

Jacob Cazemier begon in februari 2025 aan deze omvangrijke taak. “Op een morgen werd ik gebeld dat de projectleider plots gestopt was en ze haastig op zoek waren naar een nieuwe projectleider die de renovatie van het kasteel kon afronden”, licht Cazemier toe. “Dit is een van de grootste projecten die ik heb. Qua omvang en de vele verschillende taken is dit wel uniek.” Met veertig jaar ervaring in de restauratie van gebouwen, wist hij goed aan welke uitdaging hij begon. Cazemier kende ’s-Heerenberg al een beetje van een eerdere klus, hij was toen projectleider van de Sint Pancratiuskerk.

 

Planning en heropening

Na de voltooiing van de technische installatie en de bouwkundige restauratie volgt de herinrichting van het interieur en de zorgvuldige terugplaatsing van de kunstcollecties in het kasteel. De planning voorziet in een gefaseerde openstelling in de zomer van 2026. In juni wordt dan gestart met een gedeeltelijke opening, te beginnen met de wapenkamer en de toren, zodat de jeugd deze weer kan bezoeken.

De volledige heropening van kasteel Huis Bergh voor het publiek, waarbij het volledige gerestaureerde pand weer te bezichtigen is, staat gepland rond september 2026.